Waarde van Hollum
Door Yoram Krozer [1],
Hollum, 23-10-2007
Inleiding
Het middenstand en de
belangenvereniging van het dorp Hollum in de gemeente Ameland heeft de indruk
dat toerisme in haar omgeving minder aantrekkelijk is dan in andere delen van
het eiland, met name in het dorp Nes. Dit kan onder meer te maken hebben met de
afstand van Hollum tot de boot Ameland-Holwerd en enkele attracties in het
midden en oosten van het eiland (o.a. natuurgebied Oerd en Natuurmuseum). Het
middenstand en de belangenvereniging heeft via bemiddeling van het VVV Ameland
de opdracht gegeven om hen te adviseren hoe ze zich toeristisch beter kunnen
profileren.
Het doel van dit advies
is om na te gaan in hoeverre de indruk van het middenstand van Hollum terecht
is, aangeven van de activiteiten in Hollum die kwaliteit van toeristische
diensten kunnen verbeteren om een gezonde economische ontwikkeling in het dorp
te bevorderen en bediscussieren hoe kunnen de verbeteringen worden bereikt. Het
advies wordt gebaseerd op de enquete onder toeristen, enkele gesprekken met het
middenstand in Hollum en discussie over kansrijke nieuwe diensten. Het voorstel
voor het advies is opgenomen in bijlage 1. Daarbij wil ik benadrukken dat het
om een beperkt advies gaat.
Deel 1 van het advies betreft
resultaten van de schriftelijke enquete onder toeristen. Het doel is om een beeld
te geven van typen toeristen die Hollum bezoeken, interessen en wensen. Deel 2
geeft weer de belangrijkste meningen van de belanghebbenden in het dorp alsmede
enkele trends in toerisme en doelstellingen van de provinciale overheid.
Deel 1
Enquete
De enquete formulier is
opgenomen in bijlage 2. De enquete is afgenomen bij 50 mensen in Nes en 50
mensen in Hollum. De formulieren zijn uitgedeeld aan toeristen in horeca en ze
zijn gevraagd om ze in te vullen. De toeristen hebben zelf de formulieren
ingevuld, waarna de formulieren zijn opgehaald. Het non respons is zeer laag,
enkele mensen in Nes en in Hollum, maar niet alle vragen zijn volledig
ingevuld. Het aantal mannen is licht ondervertegenwoordigd: 42% in Nes en 48%
in Hollum. De antwoorden in Nes geven aan wat op Ameland als geheel te
verwachten is omdat daar toeristen als eerste van de boot afkomen en
voorzieningen zijn geconcentrerd. De antwoorden in Hollum worden daarmee
vergeleken.
Om na te gaan wat voor
type toeristen Ameland bezoeken en in hoeverre de bezoekers aan Hollum daarvan
afwijken is gevraagd naar leeftijd, samenstelling van het bezoek, bezoekstrouw
en bezoeksduur. Tabel 1 geeft de resultaten weer. De toeristen op Ameland zijn doorgaans
van middelbare leeftijd (52% van allen is tussen 30 en 65 jaar), terwijl de jongere
toeristen weinig vertegenwoordigd zijn. De aandeel van de bezoekers van de
middelbare leeftijd aan Hollum is nog hoger (74% van alle) terwijl er opvallend
weinig oudere toeristen komen. De meeste toeristen op Ameland en in Hollum
komen in een groep (50% en 38% van alle toeristen), maar naar Hollum komen er relatief
veel meer families en minder paren of alleen. Veel bezoekers aan Ameland komen
ieder jaar terug terwijl de bezoekers aan Hollum minder trouw zijn maar dat
zijn tevens de toeristen die relatief lang op het eiland blijven.
|
Tabel 1 |
||||||
|
|
|
Gevraagd in Nes |
% |
Gevraagd in Hollum |
% |
verschil |
|
Leeftijd |
onder 30 jaar |
9 |
18% |
11 |
22% |
-4% |
|
|
tussen 30 en 65 jaar |
26 |
52% |
37 |
74% |
-22% |
|
|
boven 65 jaar |
15 |
30% |
2 |
4% |
26% |
|
Samenstelling |
Groep |
25 |
50% |
19 |
38% |
12% |
|
|
Familie |
9 |
18% |
22 |
44% |
-26% |
|
|
1-2 personen |
16 |
32% |
9 |
18% |
14% |
|
Bezoek trouw |
ieder jaar |
21 |
42% |
8 |
16% |
26% |
|
|
enkele keren |
18 |
36% |
25 |
50% |
-14% |
|
|
1e keer |
11 |
22% |
17 |
34% |
-12% |
|
Bezoek duur |
meer dan een week |
6 |
12% |
20 |
40% |
-28% |
|
|
4-5 dagen |
13 |
26% |
17 |
34% |
-8% |
|
|
dag of weekend |
31 |
62% |
13 |
26% |
36% |
Om een beeld te krijgen
van informatievoorziening is nagegaan wat is de informatiebron en in hoeverre
er voldoende informatie wordt gevonden. Tabel 2 geeft de samenvatting van de
resultaten. Het internet is de belangrijkste informatiebron voor de Ameland bezoekers
maar dat is anders voor de bezoekers van Hollum. Voor de bezoekers van Hollum
zijn de VVV en “anderen” van groot belang. Bij de “anderen” gaat het vooral om
de familie en kennissen. De bezoekers aan Ameland en Hollum menen dat hun
kennis matig is want circa 60% van de mensen menen dat ze het gebied helemaal
niet kennen of slechts een beetje. De familie en vrienden zijn de belangrijkste
kennisbronnen. De meeste toeristen die Ameland en Hollum bezoeken kennen
slechts een paar dingen of helemaal niets. Het meest genoemd zijn aan het
paardenmarathon, de vuurtoren en reddingsboten.
|
Tabel 2 |
||||||
|
|
|
gevraagd in Nes |
% |
Gevraagd in Hollum |
% |
verschil |
|
Informatiebron |
Internet |
29 |
58% |
10 |
20% |
38% |
|
|
VVV |
3 |
6% |
13 |
26% |
-20% |
|
|
Anders |
18 |
36% |
27 |
54% |
-18% |
|
Bekendheid |
Ja |
18 |
36% |
22 |
44% |
-8% |
|
|
Een beetje |
15 |
30% |
13 |
26% |
4% |
|
|
Neen |
17 |
34% |
15 |
30% |
4% |
|
Hoe |
Internet |
6 |
12% |
7 |
14% |
-2% |
|
|
VVV |
2 |
4% |
7 |
14% |
-10% |
|
|
Anders |
42 |
84% |
36 |
72% |
12% |
|
Dingend bekend |
Veel |
11 |
22% |
13 |
26% |
-4% |
|
|
Enkele dingen |
12 |
24% |
24 |
48% |
-24% |
|
|
Neen |
27 |
54% |
13 |
26% |
28% |
Nagegaan is waarvoor men
naar Hollum komt en welke verbetering men wenst. In Tabel 3 zijn de resultaten
samengevat. De Ameland bezoekers komen vooral voor de natuur en dorp en er is
veel interesse voor het wadlopen en sportieve evenementen. Daarnaast is er een
groep van vooral jongere toeristen die op de horeca afkomt. De Hollum bezoekers
komen overwegend voor natuur, dorp en rust. De categorie van de bezoekers die
voor de horeca en wadlopen komt is kleiner. Er zijn weinig wensen en de wensen
zijn verdeeld over vele categorieen zoals het beter weer, meer natuur,
kinderactiviteiten, winkels, horeca en andere. Er zijn weinig klachten en ze zijn
over verschillende zaken verdeeld.
|
Tabel 3 |
||||||
|
|
|
gevraagd in Nes |
% |
Gevraagd in Hollum |
% |
Verschil |
|
Bezoekdoel |
Natuur en dorp |
21 |
42% |
18 |
36% |
6% |
|
|
Rond het huisje |
3 |
6% |
14 |
28% |
-22% |
|
|
Anders |
26 |
52% |
18 |
36% |
16% |
|
Rede bezoek |
rust, zon, strand |
11 |
22% |
19 |
38% |
-16% |
|
|
Wadlopen |
14 |
28% |
4 |
8% |
20% |
|
|
Sport, evenement |
10 |
20% |
9 |
18% |
2% |
|
|
Overig |
15 |
30% |
18 |
36% |
-6% |
|
Belangrijkste wens |
Weer |
13 |
26% |
5 |
10% |
16% |
|
|
Vakantie, rust, zon,
strand, e.d. |
12 |
24% |
24 |
48% |
-24% |
|
|
Sport, evenement |
11 |
22% |
5 |
10% |
12% |
|
|
Overig |
14 |
28% |
16 |
32% |
-4% |
|
Belangrijkste klacht |
Weer |
4 |
8% |
|
0% |
8% |
|
|
Bediening, diensten |
5 |
10% |
4 |
8% |
2% |
|
|
Boot |
2 |
4% |
0 |
0% |
4% |
|
|
Overig |
39 |
78% |
46 |
92% |
-14% |
|
Hollum |
|
|
0% |
|
0% |
0% |
De belanghebbenden in
Hollum vermoeden dat het verblijf van de bezoekers rond de Nes is
geconcentreerd. Derhalve zijn vragen gesteld over mobiliteit van de bezoekers
op het eiland en hun oordeel over verblijplaatsen en accommodaties. Tabel 4 vat
de antwoorden samen. De Ameland bezoekers zijn mobiel want ruim de helft van de
respondenten geeft aan dat ze op een andere plek verblijven dan in het dorp
waarin zij zijn bevraagd. Daarbij lijken de respondenten in Hollum meer honkvast
dan in Nes (het percentage respondenten in Hollum die in Hollum verblijven is
beduidend hoger dan in Nes). De bezoekers aan Hollum zijn daarbij opvallend
positiever over hun verblijfplaats dan de bezoekers aan de Nes. Dit geldt ook
voor de accommodatie in Hollum en de omgeving daarvan.
|
Tabel 4 |
||||||
|
|
|
gevraagd in Nes |
% |
Gevraagd in Hollum |
% |
Verschil |
|
Verblijf |
Ja |
6 |
12% |
17 |
34% |
-22% |
|
|
Neen |
26 |
52% |
27 |
54% |
-2% |
|
|
Anders |
18 |
36% |
6 |
12% |
24% |
|
Oordeel |
Goed |
18 |
36% |
38 |
76% |
-40% |
|
|
Slecht |
0 |
0% |
1 |
2% |
-2% |
|
|
Anders |
32 |
64% |
11 |
22% |
42% |
|
Accomodatie |
Goed |
21 |
42% |
27 |
54% |
-12% |
|
|
Slecht |
1 |
2% |
0 |
0% |
2% |
|
|
Anders |
28 |
56% |
23 |
46% |
10% |
|
Bezocht |
Natuur |
7 |
14% |
24 |
48% |
-34% |
|
|
Dorp |
13 |
26% |
12 |
24% |
2% |
|
|
Anders |
30 |
60% |
14 |
28% |
32% |
Bevindingen op basis van de enquete
Om na te gaan in hoeverre
het toeristisch verblijf in het dorp Hollum op Ameland qua kwaliteit gelijkwaardig
is ten opzichte van Ameland als geheel en om verbeterpunten aan te geven is
enquete onder 50 toeristen in de dorp Nes en 50 toeristenn in de dorp Hollum
uitgevoerd. De conclusies worden getrokken met referentie naar de verwachtingen
van het middenstand en belangenvereniging van het dorp Hollum:
Deel 2.
Mogelijkheden voor toeristische ontwikkeling in
Hollum
Meningen van
belanghebbenden in Hollum
De meningen van
belanghebbenden in Hollum zijn in drie aparte gesprekken gepeild: vertegenwoordigers
van de winkeliersvereniging (Jaap Boersma, Douwe Bakker en Klaas Nobel), de voorzitter
van de Vereniging Dorpsbelangen (Ysbrand Smit) en de voorzitter van horeca
ondernemers Frank de Jong. De resultaten van de enquete zijn door Jaap Boersma
van tevoren verstuurd.
Men is tevreden dat
toeristen Hollum hoog waarderen en dat men bijzondere kenmerken van het dorp
waarneemt. De beleving van de belanghebbenden is evenwel dat Hollum te weinig
activiteit ontplooit om toeristen vast te houden en aan te trekken. Jonge
bewoners en toeristen hebben in Hollum weinig te doen omdat enkele
voorzieningen vertrokken, zoals disco en het Natuurmuseum. Er worden vernieuwingen
bepleit om het vertrek van mensen en bedrijven uit het dorp te voorkomen en kwaliteit
van diensten aan toeristen te verhogen. Diverse ideeen daarvoor zijn genoemd,
waaruit blijkt dat men creatief met het vraagstuk bezig is.
De belangrijkste aandachtspunten
van de gesprekken staan hieronder aangegeven. De aandachtspunten zijn verdeeld:
ruimtelijke inrichting, bestuur&management en nieuwe diensten.
Ruimtelijke inrichting
Bestuur&management
Nieuwe diensten
Toeristische trends en
beleid
Om projecten in Hollum te
ontwikkelen en met overheidsgeld te co-financieren is het van belang om
toeristische trends en provinciaal beleid aan te geven want deze zijn bepalen
mee de randvoorwaarden voor
projectontwikkeling. Het gaat te ver om in dit beperkt advies uitvoerig daarop
in te gaan maar enkele belangrijke zaken worden aangestipt.
Toerisme groeit sterk qua
aantal en uitgaven. Het aantal toeristen groeit mondiaal, men reist ook steeds
verder. De toeristische uitgaven groeien nog meer want men geeft steeds meer
uit per persoon in de vakanties. Daarvoor eisen toeristen meer kwaliteitsdiensten
terwijl het aanbod divers en concurrerend is. Tot aan de jaren negentig groeide
het aantal toeristen op Ameland maar het aantal stagneert terwijl de uitgaven
nog steeds toenemen, waarvoor men betere dienstverlening wenst.
Onderscheid is van belang
tussen het toerisme gericht op zo goedkoop mogelijk verblijf en het toerisme
gericht op de kwaliteit. Het aantal toeristen gericht op de lage prijs groeit
sterkst maar de inkomsten hieruit groeien trager terwijl het kwaliteitstoerisme
dat qua aantal minder omvangrijk is, groeit qua uitgaven per persoon. Bijvoorbeeld
de inkomten in Noorwegen, het duurte-gebied van Europa, groeien harder dan in het
goedkopte-gebied als Spanje. Het toerisme op Ameland kan niet concurreren met
de goedkoopte gebieden omdat kosten en winsten hoog zijn. Het
kwaliteitstoerisme is realistisch.
Qua verblijfsduur tekent zich
onderscheid tussen de toeristen die steeds korter in een gebied verblijven en snel
van gebied wisselen en de toeristen die gebiedstrouw zijn en een lange tijd
verblijven. Het gebiedstrouwe toerisme herleeft sinds enkele jaren onder de
term “slow”. Italie zette successvol de trend met toeristische paketten specifiek
gericht op de regionale kwaliteitsproducten en diensten, zoals eten, drinken,
taal, cultuur etc. Deze aanpak krijgt nu al navolging onder andere in Ierland
en Scandinavie. Tegen het licht van de enquete heeft Hollum daarin een kans van
slagen.
Beleid
Het provinciaal
economisch beleid waaronder ook recreatie en toerisme valt, is gericht op
duurzame ontwikkeling. Duurzame energie, schoon water en ruimtelijke kwaliteit zijn
de prioriteiten. Innovatieve projecten hebben voorkeur. Het Waddengebied, de
Friese Meren en 11 steden zijn gebiedsgerichte speerpunten. De
projectvoorstellen voor vernieuwende diensten in duurzaam toerisme scoren goed.
De projecten moeten van regionale betekenis zijn, liefst met een internationale
uitstraling. De voorstellen van Hollum die innovatief en gericht op duurzaamheid
zijn hebben daar een hoge slaagkans voor co-financiering.
Een belangrijke geldbron
in het Waddengebied is de Waddenfonds die waarschijnlijk in 2008 wordt
operationeel. Het is een landelijke fonds; derhalve worden voorstellen op het landelijk
niveau beoordeeld. Ook hier staat duurzame ontwikkeling en projecten van de regionale
betekenis voorop. LEADER financiering is geschikt voor de locale activiteiten.
De voorstellen van Hollum zullen dus aan duurzame ontwikkeling in het Waddengebied
moeten bijdragen om hoog te scoren.
Ameland heeft in
samenwerking met de andere Waddeneilanden aan profilering van het toerisme in
het Waddengebied meegedaan, waarbij ze het imago van “welbevinden” als
prioriteit heeft gesteld. Enkele daarop gerichte projecten zijn in
voorbereiding, met name sport en recreatie in de natuur (THOE project), buitenactiviteiten
en vaartours gericht op het zichtbaar maken van natuur en cultuur met moderne
technologie (Wadventures) en het ontwikkelen van een intranet op het eiland om
te gamen (Gameland). De projecten van Hollum die het imago ondersteunen zullen hoog
scoren en ze kunnen met andere projecten meeliften.
Bevindingen in het licht van diverse belangen
Om na te gaan wat Hollum aan
de toeristische ontwikkeling kan doen zijn gesprekken gevoerd met de
belanghebbenden in het dorp en enkele belangrijke internationale trends en het
provinciaal beleid zijn bekeken. Hieronder staan enkele bevinden
Aanbevelingen
De enquete en resultaten
van de gesprekken met de belanghebbenden zijn bediscussieerd in een workshop
met de belanghebbenden in Hollum: vertegenwoordigers van de locale middenstand,
horeca en dorpsbelangen. Op basis van de voorgaande meen ik een aantal
aanbevelingen te kunnen doen om stagnatie van de toerisme in Hollum te
voorkomen en ontwikkeling te bevorderen. De aanbevelingen zijn gericht op de
belanghebbenden in Hollum en enkele aanbevelingen raken eveneens de VVV en het
gemeentelijk beleid.
Bijlage 1
Waarde van Hollum: voorstel voor advies van Yoram
Krozer
Amsterdam, 31-5-2007
Achtergrond
Het
middenstand van het dorp Hollum in de gemeente Ameland (in het westen van het
eiland) heeft de indruk dat toerisme in haar omgeving minder aantrekkelijk is
dan in andere delen van het eiland, met name in Nes. Dit heeft onder meer te
maken met de afstand van Hollum tot de boot Ameland-Holwerd en attracties in
het midden en oosten van het eiland (o.a. natuurgebied Oerd en museum). Het
middenstand via het VVV Ameland wil nagaan hoe ze zich toeristisch beter kunnen
profileren. Daarvoor is een advies gevraagd
Het doel
van dit advies is om na te gaan in hoeverre de indruk van het middenstand van
Hollum terecht is, aangeven activiteiten in Hollum die kwaliteit van
toeristische diensten kunnen verbeteren en bediscussieren hoe de verbeteringen
te bereiken.
Aanpak van het advies
De
aanpak sluit nauw aan bij de doelstellingen. De uitvoering geschiedt in
tijdsvolgorde:
Planning en kosten
De
planning van uitvoering is juni – oktober 2007. De opbouw is:
ad 1. 23
en 24 juni (enquete)
ad 2. 18
en 19 augustus (verbeteropties)
ad 3. 4
en 5 oktober (workshop)
De
kosten van het advies bedragen € 1.200,- exclusief BTW en inclusief alle andere
kosten, waarbij veruit de meeste uitgaven in Hollum zullen plaatsvinden.
Bijlage 2
|
Onderzoek voor Hollum
om toeristische diensten te verbeteren.
Zie ook achterzijde. Beantwoorden van de vragen vereist 5 tot 10 minuten. Voor vragen: krozer@xs4all.nl |
|||
|
AMELAND Kruis aan het hokje van uw antwoord of vul in uw
antwoord bij vragen zonder hokje |
|||
|
Man / Vrouw |
Verblijfplaats op Ameland: |
||
|
Leeftijd |
Onder 30 jaar |
30 – 65 jaar |
Bover 65 jaar |
|
Met wie bent u hier? |
Groep |
Familie |
1-2 personen |
|
Komt u vaak op Ameland? |
Ieder jaar |
Enkele keren |
Eerste keer |
|
Hoelang verblijft u deze keer hier? |
Meer dan week |
4 - 5 dagen |
Dag/weekend |
|
Uw belangrijkste activiteiten? |
“Natuur en dorpen” |
“Rond het huisje” |
Anders... |
|
Welke is uw informatiebron voor het Ameland bezoek? |
Internet |
VVV kantoor |
Anders... |
|
Noem uw belangrijkste reden voor het bezoek. |
|
||
|
Noem uw belangrijkste wens voor het bezoek. |
|
||
|
Waarover bent u echt ontevreden? |
|
||
|
Hollum Kruis aan
het hokje van uw antwoord of vul in uw antwoord bij vragen zonder hokje |
|||
|
Kent u het dorp Hollum? |
Ja, goed |
Van gehoord |
Neen |
|
Hoe kent u Hollum? |
Internet |
VVV kantoor |
Anders... |
|
Wat is er in Hollum bekend? |
Veel, zoals ... |
Enkele dingen... |
Niets |
|
Verblijft u in Hollum? |
Ja |
Neen |
Anders |
|
Uw oordeel over Hollum: |
Goed |
Slecht |
Anders... |
|
Hoe is de accommodatie? |
Goed |
Slecht |
Anders... |
|
Wat hebt u in Hollum bezocht? |
Natuur... |
Dorpje... |
Anders... |
|
Uw wensen over Hollum aangeven |
|||
|
Zijn betere evenementen nodig? |
|
||
|
Is betere informatie over Hollum nodig? |
|
||
|
Zijn betere kinderactiviteten nodig? |
|
||
|
Is betere accommodatie nodig? |
|
||
|
Is beter vervoer naar Hollum nodig? |
|
||
|
Is betere horeca in Hollum nodig? |
|
||
|
Zijn betere winkels in Hollum nodig? |
|
||
|
Is meer rust en natuur nodig? |
|
||
|
Zijn er verbeteringen in het dorp nodig? |
|
||
|
Wat zijn uw andere eventuele wensen? |
|
||
Wilt u nog iets anders melden?
Dank u wel.